Rozmiar: 1809 bajt闚

WI╴ANIA Rozmiar: 7513 bajt闚

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIE CHEMICZNE - s to charakterystyczne oddzia造wania wyst瘼uj帷e pomi璠zy atomami, grupami atom闚, jonami lub cz御teczkami.
Wi您ania chemiczne powstaj w wyniku oddzia造wania, przyjmowania lub uwsp鏊niania elektron闚 walencyjnych reaguj帷ych ze sob atom闚.

Ka盥y atom pierwiastka sk豉da si z j康ra atomowego oraz elektron闚 znajduj帷ych si na tzw. pow這kach elektronowych wok馧 j康ra. Pow這k tych jest kilka, a ich maksymalna ilo嗆 to siedem. W tworzeniu wi您ania bierze udzia g堯wnie ostatnia pow這ka tzw. walencyjna.

Teori powstawania wi您a wprowadzili Kossel i Lewis.
Weg逝g niej, pierwiastki d捫 do osi庵ni璚ia oktetu (lit i beryl - dubletu) elektron闚 na pow這ce walencyjnej - d捫 do uzyskania struktury gazu szlachetnego.
Atomy gaz闚 szlachetnych, r騜ni si od atom闚 pozosta造ch pierwiastk闚 ca趾owicie zape軟ionymi pow這kami elektronowymi. Taka konfiguracja powoduje, 瞠 helowce s najbardziej biernymi chemicznie pierwiastkami.

Atomy tworz帷 wi您anie chemiczne mog uzyska stabiln konfiguracj elektronow - podobn do konfiguracji gaz闚 szlachetnych - (dubletow lub oktetow) na drodze:
przekazania elektron闚 jednego atomu drugiemu - powstaje wi您ania heteropolarne - jonowe;
uwsp鏊nienia (wsp馧u篡tkowania) elektron闚 walencyjnych - powstaje wi您anie kowalencyjne (atomowe) lub donorowo-akceptorowe (koordynacyjne).
Rodzaj wi您ania mi璠zy atomami, zale篡 od w豉軼iwo軼i pierwiastk闚 tworz帷ych zwi您ek chemiczny. Mo積a je scharakteryzowa za pomoc elektroujemno軼i, kt鏎a jest umown miar "sk這nno軼i" atomu do przyci庵ania elektron闚 podczas tworzenia wi您ania.
Poj璚ie elektroujemno軼i zosta這 wprowadzone przez L. Paulinga.
Elektroujemno嗆 to zdolno嗆 atomu do przyjmowania elektron闚. Mo瞠 by ona okre郵ana za pomoc liczb bezwymiarowych - skala elektroujemno軼i Paulinga.

Do pierwiastk闚 elektroujemnych zalicza si te, kt鏎ych atomy wykazuj wy窺z tendencj do przy陰czania elektron闚 ni do jonizacji. Nale膨 do nich niemetale (najbardziej elektroujemne s fluorowce).

Do pierwiastk闚 elektrododatnich zalicza si te, kt鏎ych atomy wykazuj wy窺z tendencj do jonizacji (oddawania elektron闚) ni do przy陰czania elektron闚. Nale膨 do nich metale.

Wg sklali Paulinga:
elektroujemno嗆 pierwiastk闚 nale膨cych do tej samej grupy maleje nieznacznie, ze wzrostem liczby atomowej.
elektroujemno嗆 pierwiastk闚 nale膨cych do tego samego okresu ro郾ie ze wzrostem liczby atomowej.

Rozmiar: 311 bajt闚

RODZAJE WI╴A CHEMICZNYCH

WI╴ANIE JONOWE - polega na przej軼iu jednego lub kilku elektron闚 walencyjnych z atom闚 pierwiastka elektrododatniego do atom闚 pierwiastka elektroujemnego.
Atom pierwiastka oddaj帷y eletrony staje si kationem, a atom przyjmuj帷y elektrony staje si anionem. Powsta貫 r騜oimienne jony przyci庵aj si si豉mi elektrostatycznymi, tworz帷 wi您anie - sie jonow.
Wi您ania jonowe s wi您aniami mocnymi.
Powstaj pomi璠zy pierwiastkami, w kt鏎ych r騜nica elektroujemno軼i jest wi瘯sza od 1,7 (wg skali Paulinga),
np.: chlorek sodu - Na Cl
Na - 1e --> Na+
Cl + 1e --> Cl -
Ka盥y jon sodu jest otoczony sze軼ioma jonami chlorkowymi, a ka盥y jon chlorkowy sze軼ioma jonami sodowymi.
Nie mo積a rozr騜ni, kt鏎y kation sodu do kt鏎ego anionu chlorkowego nale篡, podobnie jak nie da si okre郵i, kt鏎y anion chlorkowy nale篡 do kt鏎ego kationu sodu. Ca造 kryszta traktuje si wi璚 jako jedn makrocz御teczk.

Rozmiar: 7635 bajt闚 Rozmiar: 7411 bajt闚 Rozmiar: 26510 bajt闚

Sie krystaliczna chlorku sodu

Zwi您ki po陰czone wi您aniem jonowym charakteryzuje:
krystaliczna budowa
dobra rozpuszczalno嗆 w wodzie
wysoka temperatura topnienia
przewodnictwo elektryczne - zar闚no w roztworze jak i w stanie stopionym przewodz pr康 elektryczny.

Wi您anie jonowe tworzy si w litowcach (wykluczaj帷 wod鏎) oraz berylowcach w zwi您kach z tlenowcami
i fluorowcami.

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIE KOWALENCYJNE (atomowe) - polega na utworzeniu wsp鏊nej pary elektron闚 (wi您anie pojedyncze), dw鏂h wsp鏊nych par elektron闚 (wi您anie podw鎩ne) lub trzech wsp鏊nych par elektron闚 (wi您anie potr鎩ne), przez dwa atomy, z kt鏎ych ka盥y dostarcza do wytworzenia wsp鏊nego dubletu (lub dublet闚) tak sam liczb niesparowanych elektron闚.
Wi您ania kowalencyjne wyst瘼uj pomi璠zy pierwiastkami, w kt鏎ych r騜nica elektroujemno軼i jest r闚na 0. Przyk豉dami takiego wi您ania s cz御teczki dwuatomowe: H2, O2, N2, Cl2, Br2, I2. np.:

Rozmiar: 6563 bajt闚

Rozmiar: 5665 bajt闚

Rozmiar: 7090 bajt闚

Rozmiar: 5032 bajt闚

Warunkiem utworzenia wi您ania kowalencyjnego przez dany atom, jest obecno嗆 przynajmniej jednego niesparowanego elektronu. Uwsp鏊nianie elektron闚 powoduje, 瞠 atomy uzyskuj oktet elektron闚, czyli konfiguracj najbli窺zego gazu szlachetnego.
W rachunkach uwsp鏊nione elektrony nale篡 liczy podw鎩nie: raz, 瞠 nale膨 do jednego atomu, a drugi raz do drugiego atomu.

Zwi您ki kowalencyjne (tworz帷e wi您ania kowalencyjne), tworz w stanie sta造m sie krystaliczn zbudowan z odr瑿nych cz御teczek.
Maj niskie temperatury topnienia i wrzenia, rozpuszczaj si w rozpuszczalnikach niepolarnych lub s豉bo polarnych.
Skroplone zwi您ki kowalencyjne i ich roztwory, nie przewodz pr康u elektrycznego, poniewa nie ulegaj dysocjacji.
Reakcje mi璠zy zwi您kami kowalencyjnymi polegaj na rozerwaniu istniej帷ych wiaza i tworzeniu nowych.

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIA KOWALENCYJNE SPOLARYZOWANE - polega na uwsp鏊nieniu pary elektron闚, ale wsp鏊na para nie nale篡 w jednakowym stopniu do obu atom闚, lecz jest przesuni皻a w kierunku atomu bardziej elektroujemnego.
Zjawisko przesuni璚ia uwsp鏊nionej pary elektron闚 w kierunku jednego z atom闚, nosi nazw polaryzacji wi您ania. Ma to miejsce w przypadku, kiedy atomy pierwiastk闚 r騜ni si elektroujemno軼i, ale r騜nica nie przekracza 1,7 w skali Paulinga.
Polarno嗆 wi您ania ro郾ie w miar jak zwi瘯sza si r騜nica miedzy elektroujemno軼iami pierwiastk闚. Je郵i przekroczy warto嗆 1, 7 wi您anie przyjmuje charakter jonowy.
Wi您anie spolaryzowane jest najbardziej pospolite dla zwi您k闚 nieorganicznych i organicznych w sk豉d kt鏎ych wchodz atomy niemetali r騜ni帷ych si do嗆 znacznie warto軼i elektroujemno軼i.
Przyk豉d wi您ania kowalencyjnego spolaryzowanego:
po陰czenie chloru i wodoru w cz御teczce chlorowodoru.

Rozmiar: 6718 bajt闚

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIE KOORDYNACYJNE (semipolarne) - stanowi szczeg鏊ny przypadek wi您anie typu kowalencyjnego. Polega na utworzeniu wsp鏊nej pary elektronowej z elektron闚 dostarczonych przez jeden atom (tzw. donor). drugi atom (tzw. akceptor) uzupe軟ia w豉sn pow這k walencyjn elektronami donora.
Warunkiem powstania wiazania koordynacyjnego jest zderzenie drobiny posiadaj帷ej woln par elektronow z drobin dysponuj帷 luk elektronow lub wolnym orbitalem w pow這ce walencyjnej.
Przyk豉d: wi您ania w tlenku siarki (IV):

Rozmiar: 7777 bajt闚 Rozmiar: 7222 bajt闚 Rozmiar: 6719 bajt闚

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIE METALICZNE - powstanie wi您ania metalicznego polega na przekszta販eniu atom闚 tego samego metalu lub atom闚 r騜nych metali w zbi鏎 kation闚 i swobodnie poruszaj帷ych si mi璠zy nimi elektron闚.
Wi您anie metaliczne mo瞠 istnie w stanie sta造m lub ciek造m.
W stanie sta造m w瞛造 sieci krystalicznej metalu lub stopu s obsadzone przez kationy wykonuj帷e wy陰cznie ruchy oscylacyjne wok馧 w瞛豉, natomiast zdelokalizowane elektrony poruszaj si swobodnie w obr瑿ie ca貫go kryszta逝, podobnie jak drobiny substancji w stanie gazowym. Z tego wzgl璠u m闚i si o gazie elektronowym (chmurze elektronowej) wi您ania metalicznego.
Kationy stanowi帷e rdzenie atomowe utrzymuj si w swoich po這瞠niach dzi瘯i przyci康aniu elektrostatycznemu elektron闚.

W豉軼iwo軼i metali wi捫 si z istniej帷ym wi您aniem metalicznym:
dobre przewodnictwo cieplne i elektryczne mo積a uzasadni ruchliwo軼i elektron闚 nale膨cych do dazu elektronowego;
po造sk metaliczny wynika st康, 瞠 pod wp造wem 鈍iat豉 widzialnego, elektrony znajduj帷e si na powierzchni kryszta逝 wykonuj drgania o cz瘰totliwo軼i promieniowania padaj帷ego. Promienie odbite maj tak sam cz瘰totliwo嗆 jak promienie padaj帷e, co postrzegamy jako charakterystyczny po造sk metalu;
plastyczno嗆 - ci庵liwo嗆, kowalno嗆 metali, t逝maczy si brakiem w krysztale kierunk闚 uprzywilejowanych, a wi璚 mo積a przesuwa p豉szczyzny sieciowe i powodowa p瘯ni璚ia metali.

Model budowy wewn皻rznej metalu:

Rozmiar: 11650 bajt闚

Rozmiar: 311 bajt闚

WI╴ANIE WODOROWE - jest to oddzia造wanie (zwykle s豉be) mi璠zy kowalencyjnie zwi您anym atomem wodoru i nale膨cym do innej cz御teczki atomem silnie elektroujemnym, dysponuj帷ym woln par elektronow.
Atom wodoru (proton) mo瞠 by zwi您any r闚nocze郾ie z dwoma atomami, je郵i maj one ma貫 wymiary i du膨 elektroujemno嗆. Wi您anie wodorowe wyst瘼uje najcz窷ciej w zwi您kach wodoru z fluorem, chlorem, tlenem, azotem.
Wi您anie wodorowe wyst瘼uje np.: mi璠zy cz御teczkami wody.

Rozmiar: 4699 bajt闚

Substancje, w kt鏎ych wyst瘼uje wi您anie wodorowe charakteryzuj si wysokimi temperaturami wrzenia
i topnienia.

POWT紑KA Z LEKCJI

Rozmiar: 311 bajt闚